Dzięki dalszemu wsparciu Open Rivers Programme rozpoczyna się nowy projekt renaturyzacyjny, w ramach którego zostaną usunięte dwie bariery na rzece Wołczenica oraz jedna na rzece Sławęcinka. Działania te przywrócą 47 kilometrów swobodnie płynących cieków, dostępnych dla ryb i innych organizmów wodnych. Interwencja zatrzyma degradującą erozję dna rzek, przywróci bardziej naturalne warunki przepływu oraz wzmocni odporność regionu na skutki zmian klimatu.
Obszar projektu
Rzeki Wołczenica i Sławęcinka są częścią systemu Zalewu Szczecińskiego i Odry we wschodniej części regionu Delty Odry. Zalew stanowi kluczowe miejsce rozrodu i wzrostu ryb, zanim trafią one do większych akwenów. Zasilające go rzeki pełnią niezwykle ważną rolę jako „drogi ucieczki” dla ryb – szczególnie istotne po niedawnych incydentach zanieczyszczenia Odry, które doprowadziły do degradacji innych siedlisk.
Usunięcie barier zwiększy łączność ekologiczną tych rzek, poprawi ich funkcjonowanie hydrologiczne oraz pokaże, że stosunkowo niewielkie, precyzyjnie zaplanowane działania mogą przynieść znaczące efekty. Projekt przyczyni się również do zwiększenia świadomości lokalnych społeczności na temat znaczenia zdrowych, połączonych ekosystemów rzecznych oraz wesprze realizację zobowiązań Polski wynikających z unijnego rozporządzenia o odbudowie zasobów przyrodniczych (EU Nature Restoration Law).
Kontekst i szansa
Wcześniejsze analizy wykazały obecność ponad dziesięciu barier hydrotechnicznych w tym obszarze. Spośród nich wybrano trzy, które zostaną usunięte w pierwszej kolejności. Proces ten polega na starannym demontażu starych betonowych konstrukcji blokujących ciek oraz zastąpieniu ich naturalnym dnem żwirowym. Takie rozwiązanie nie tylko poprawia przepływ wody, ale także tworzy lepsze warunki dla rozwoju roślin i ryb.
Specjaliści prowadzą monitoring rzek, aby dobrać odpowiedni moment i metody prac, tak aby maksymalizować korzyści ekologiczne i jednocześnie unikać niezamierzonych negatywnych skutków.
Cele i oczekiwane efekty
Długofalową wizją Rewilding Oder Delta jest renaturyzacja ponad 200 kilometrów rzek w całym regionie. Usuwanie barier stanowi kluczowy element przywracania łączności ekologicznej cieków i umożliwienia swobodnej migracji ryb w różnych warunkach hydrologicznych.
- Wołczenica
Po usunięciu barier gatunki takie jak troć wędrowna i minóg rzeczny będą mogły ponownie dotrzeć do swoich historycznych tarlisk. Wołczenica jest także jednym z ostatnich miejsc, gdzie larwy minogów występują przez cały rok, co czyni zachowanie ciągłości rzeki szczególnie istotnym. Łącznie zostanie udrożnionych 37 km cieku. - Sławęcinka
Usunięcie jednej bariery otworzy 10 km wysokiej jakości siedlisk rzecznych. Odcinek ten charakteryzuje się bogatymi żwirowymi dnem i roślinnością wodną, co czyni go idealnym miejscem do tarła i wzrostu ryb.
Dzięki tym działaniom poprawią się warunki dla ryb wędrownych, rzeki odzyskają bardziej naturalne i stabilne funkcjonowanie ekologiczne, a cały krajobraz stanie się odporniejszy na skutki zmian klimatu.
