Projekt pilotażowy w Niemczech wschodnich pokazuje: linie przesyłowe nie muszą już być ekologicznymi pustyniami! Zamiast tego przekształcają się w tętniące życiem połączenia siedliskowe – stając się wyspami ratunkowymi dla rzadkich gatunków, takich jak skowronek drzewny czy jaszczurka żyworodna. Dzięki innowacyjnym metodom, narzędziom cyfrowym i silnemu naciskowi na praktykę, nowe przedsięwzięcie ochroniarskie „Grüne Netze” (Zielone Sieci) udowadnia, że ochrona przyrody, rewilding i transformacja energetyczna mogą iść w parze.
Od problemu do rozwiązania: Linie przesyłowe jako szansa dla bioróżnorodności
Niemcy to kraj linii przesyłowych. Tysiące kilometrów linii wysokiego i bardzo wysokiego napięcia przecinają lasy, pola i wrzosowiska – często niewidoczne dla większości ludzi, ale o ogromnych skutkach dla natury. Dotąd korytarze te były „utrzymywane w stanie wolnym” dzięki regularnym pracom pielęgnacyjnym za pomocą tzw. kruszarek leśnych. Efektem były pasaże pozbawione roślinności, bezwartościowe dla wielu zwierząt i roślin. A co, gdyby z tych szarych korytarzy zrobiły się zielone arterie życia?
Właśnie tutaj rozpoczyna swoją działalność projekt „Grüne Netze” (Zielone Sieci), który rozpoczął się w czerwcu tego roku (2026). W czterech wschodnioniemieckich landach – Meklemburgii-Pomorzu Przednim, Brandenburgii, Saksonii i Turyngii – organizacja Rewilding Oder Delta, wraz z czterema innymi partnerami, testuje innowacyjne podejścia, aby przekształcić linie przesyłowe w cenne sieci siedliskowe. Dzięki ekologicznemu zarządzaniu korytarzami przesyłowymi powstają np. strukturalnie bogate siedliska, takie jak wrzosowiska, murawy kserotermiczne i stopniowo przechodzące obrzeża lasów. Stanowią one „kamienie milowe” dla zagrożonych gatunków i tworzą połączenia między izolowanymi siedliskami – co jest ważnym elementem naszej pracy w zakresie rewildingu.
Więcej niż tylko pielęgnacja: Nowe zrozumienie przestrzeni korytarzy przesyłowych
Sześcioletni projekt wykracza daleko poza klasyczne działania pielęgnacyjne. Rozwija i testuje metody zorientowane praktycznie, które pozwalają operatorom sieci, urzędom i właścicielom gruntów na samodzielne wdrażanie ekologicznego zarządzania korytarzami. Do tych metod należą:
- Działania dostosowane do lokalnych warunków: Metody są dostosowywane do specyficznych warunków terenowych. W duchu rewildingu wprowadzamy na tereny bardziej dziką naturę, ograniczając interwencje ludzkie do minimum.
- Cyfrowe narzędzia planistyczne: Zestaw narzędzi do ekologicznego zarządzania korytarzami z trybem symulacyjnym służy jako praktyczny przewodnik dla planowania i wdrażania.
- Sieci wiedzy: Sieć ponadregionalna (krajów związkowych) promuje wymianę informacji między aktorem i wspiera regionalne sieci praktyczne.
- Komunikacja społeczna i edukacja: Formaty skierowane do konkretnych grup docelowych przekazują znaczenie projektu – zarówno specjalistom, jak i szerokiej publiczności.
Jakie działania są realizowane?
Łącznie we wszystkich czterech landach na powierzchni 250 hektarów pod liniami przesyłowymi zostaną wdrożone działania, które nie tylko wspierają bioróżnorodność, ale także wzmacniają społeczną akceptację infrastruktury energetycznej. Dzięki widocznej ekologicznej poprawie stanu korytarzy przesyłowych staje się jasne: ochrona przyrody i transformacja energetyczna nie są sprzeczne, lecz mogą się nawzajem wzbogacać.
Po zakończeniu projektu uczestniczący operatorzy sieci oraz firmy zajmujące się pielęgnacją korytarzy otrzymają do dyspozycji podręcznik, cyfrowy zestaw narzędzi oraz plany obszarów potencjalnych. Ułatwi to przejście z fazy projektowej w samodzielne wdrażanie – i otworzy drogę do ogólnokrajowej implementacji.
Dlaczego ten projekt jest tak ważny
„Grüne Netze” (Zielone Sieci) pokazują, że nie musi istnieć kompromis między ochroną przyrody a transformacją energetyczną. Zamiast tego udowadniają, że linie przesyłowe mogą stać się schronieniami dla rzadkich gatunków – jednocześnie zabezpieczając infrastrukturę przyszłości. Dzięki innowacyjnym metodom, praktycznym rozwiązaniom i szerokiej współpracy projekt wyznacza nowe standardy w zarządzaniu naszym krajobrazem.
Pytanie nie brzmi: czy podołamy transformacji energetycznej – ale jak ją zrealizujemy. „Grüne Netze” (Zielone Sieci) dostarczają odpowiedzi: z odwagą, kreatywnością i odrobiną zielonej wizji.
Projekt „Grüne Netze – Praxisorientierte Methodenvielfalt im ökologischen Trassenmanagement“ (Zielone Sieci – Praktyczna różnorodność metod w ekologicznym zarządzaniu korytarzami przesyłowymi) jest finansowany przez Bundesamt für Naturschutz mit Mitteln des Bundesministeriums für Umwelt, Klimaschutz, Naturschutz und nukleare Sicherheit – BMUKN (Federalną Agencję Ochrony Przyrody ze środków Federalnego Ministerstwa Ochrony Środowiska, Dbałości o Klimat, Ochrony Przyrody i Bezpieczeństwa Jądrowego) , a także przez spółkę 50Hertz Transmission GmbH i Stiftung Naturschutzfonds Brandenburg (Fundusz Ochrony Przyrody Brandenburgii).
Partnerami projektu są: Landschaftspflegeverband Westsachsen e.V. (koordynacja projektu), Landschaftspflegeverband Nordwestsachsen e.V., Naturforschende Gesellschaft Altenburg, Helversen´sche Stiftung für Arten- und Biotopschutz oraz Rewilding Oder Delta e.V.
